ලෝක අඟ මඩුවන් දිනය (World Manta Day) යනු සෑම වසරකම සැප්තැම්බර් 17 වන දින සාගරයේ වෙසෙන අතිශය අලංකාර මෙන්ම විශ්මයජනක මත්ස්ය විශේෂයක් වනManta Raysඅඟ (මඩුවන් / අලි මඩුවන්) පිළිබඳ ගෝලීය වශයෙන් දැනුවත්භාවය ඇති කිරීමට වෙන් කර ඇති විශේෂ දිනයකි.
කාටිලේජමය සැකිලි සහිත මෝරුන් සහ මඩුවන්ට නෑකම් කියන මෙම සතුන් ප්රධාන වශයෙන් සාගරයේ ගැඹුරු දියඹේ වෙසෙන Oceanic Manta Ray සහ කොරල්පර ආශ්රිතව වෙසෙන Reef Manta Ray ලෙස කොටස් දෙකකට බෙදා වෙන් කළ හැකිය.
උන්ගේ හිස දෙපස ඇති අං වැනි වරල් (Cephalic fins) නිසා ජනප්රිය ව්යවහාරයේ දී “අඟ මඩුවන්” ලෙස හැඳින්වුවද, මොවුන් සම්පූර්ණයෙන්ම මිනිසුන්ට අහිංසක, විෂ රහිත, සාගරයේ ප්ලවාංග (Plankton) පමණක් ආහාරයට ගන්නා පාරිසරික වශයෙන් ඉතා වැදගත් මත්ස්ය කොට්ඨාසයකි.
ශ්රී ලංකාව වටා ඇති ඉන්දියන් සාගර කලාපය, විශේෂයෙන්ම කල්පිටිය, මිරිස්ස, ත්රිකුණාමලය සහ ගාල්ල වැනි ප්රදේශ ආශ්රිත ගැඹුරු මුහුද මෙම අලි මඩුවන් සතුන්ගේ ප්රධාන ජීවන පරාසයක් වන නමුත්, නොදැනුවත්ව ධීවර දැල්වල පැටලීම (Bycatch), හිතාමතාම අල්ලා ගැනීම සහ උන්ගේ කරමල් (Gill plates) සාම්ප්රදායික විදේශීය ඖෂධ සඳහා අලෙවි කිරීම හේතුවෙන් ශ්රී ලංකා මුහුදු සීමාවේ මොවුන්ගේ ගහනය සීඝ්රයෙන් පහත වැටෙමින් පවතී.
IUCN රතු දත්ත ලැයිස්තුවට අනුව වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්වූ (Vulnerable / Endangered) සතුන් ලෙස නම් කර ඇති අඟ මඩුවන් රැකගැනීම සඳහා CITES සම්මුතිය හරහා ජාත්යන්තර වෙළඳාම තහනම් කර ඇති අතර, ශ්රී ලංකාවේදීද වගකීම් සහගත කිමිදුම් සංචාරක කර්මාන්තයක් (Eco-tourism) ප්රවර්ධනය කිරීම සහ ධීවර ජනතාව දැනුවත් කිරීම මගින් සාගරයේ මෙම දැවැන්තයන්ගේ පැවැත්ම ආරක්ෂා කරගැනීම අත්යවශ්ය කරුණකි.
#Company_of_environment #පරිසරසමාගම
