කටුපොල් වගාව හා එහි අහිතකර බලපෑම්

මාධ්‍ය නිවේදනය
2026 මැයි 20

කටුපොල් වගාව හා එහි අහිතකර බලපෑම්
************************************
නැවතත්, ශ්‍රී ලංකා රජය කටුපොල් වගාව පුළුල් කිරීමට සැලසුම් කරමින් සිටී. 2021 අප්‍රේල් මාසයේදී, එවකට ජනාධිපති ගෝඨාභය රාජපක්ෂ මහතා අංක 2222/13 – සඳුදා, දිනය 2021 අප්‍රේල් 05 දිනැති ගැසට් පත්‍රයක් නිකුත් කරමින්, ශ්‍රී ලංකාවේ කටුපොල් වගාව තහනම් කළේය. ඒ පසුගිය දශකය පුරා පරිසර ව්‍යාපාරය විසින් කරන ලද දීර්ඝ සටනකට ප්‍රතිචාරයක් වශයෙනි.
ගැසට් පත්‍රයේ සඳහන් වන්නේ ශ්‍රී ලංකාවේ දැනටමත් ව්‍යාප්තව ඇති කටුපොල් වගාව පාංශු ඛාදනයට, උල්පත් වියළීමට හේතු වන අතර එමඟින් ජෛව විවිධත්වයට සහ ප්‍රජාවගේ ජීවිතයට බලපාන බවට ඉදිරිපත් කිරීම් ලැබී ඇති හෙයින්, සහ පරිසරයට බලපාන විනාශකාරී ප්‍රතිවිපාක නොසලකා මහා පරිමාණ සමාගම් විසින් කටුපොල් වගාව අඛණ්ඩව සිදු කිරීම පිළිබඳව මහජන අප්‍රසාදය අමාත්‍ය මණ්ඩලයට දැනුම් දී ඇති අතර, ඉන්පසු අමාත්‍ය මණ්ඩලය කටුපොල් වගාව තහනම් කිරීමට තීරණයකට එළඹ ඇති හෙයින්, ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 27(2)(c), (e) සහ 27(14) වගන්තිවල දක්වා ඇති පරිදි පරිසරය ආරක්ෂා කිරීම සහ මහජනතාවගේ සුභසාධනය සඳහා ප්‍රමුඛත්වය දෙමින් රාජ්‍ය ප්‍රතිපත්තියේ නියම කිරීමේ මූලධර්ම ක්‍රියාත්මක කිරීමට රජය බැඳී සිටින බැවින්.” “ජාතික සංවර්ධන ක්‍රියාවලිය තුළ තිරසාර පාරිසරික පද්ධතියක් සංරක්ෂණය කිරීම මූලික අයිතියක් බව අවධාරණය කරමින්. ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සමාජවාදී ජනරජයේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 33 වන වගන්තිය මගින් මා වෙත පවරා ඇති බලතල අනුව, ශ්‍රී ලංකාව තුළ කටුපොල් වගාව සම්පූර්ණයෙන්ම තහනම් කරන ලෙස මම මෙයින් නියෝග කරමි.”
කෙසේ වෙතත්, සමහර විදේශීය බලපෑම්කරුවන්ගේ සහාය ඇතිව වතු සමාගම්වල දැඩි පීඩනය හේතුවෙන් වත්මන් පාලන තන්ත්‍රයන් මෙම තීරණය ආපසු හරවන බව පෙනේ. එහෙත් මෙම යෝජිත ව්‍යාප්තිය හේතුවෙන් ප්‍රධාන වශයෙන් රබර් වගාවන් දැඩි තර්ජනයකට මුහුණ දීම කණගාටුවට කරුණකි.

ශ්‍රී ලංකාවේ රබර් වගාව 2024 දී හෙක්ටයාර 84,000 දක්වා අඩු වී ඇති අතර එය 1982 දී හෙක්ටයාර 171,126 සිට පහත වැටී ඇත. ශ්‍රී ලංකාවේ රබර් නිෂ්පාදනය 2024 දී මෙට්‍රික් ටොන් 69,185 දක්වා අඩු වී ඇති අතර එය 1980 දී මෙට්‍රික් ටොන් 133,200 සිට පහත වැටී ඇත. වර්තමානයේ රබර් ව්‍යාප්තිය ශුන්‍යයට ආසන්නයි. මේ අතර, දේශීය නිෂ්පාදන ඉල්ලුම සපුරාලීම සඳහා ශ්‍රී ලංකාව වාර්ෂිකව ඩොලර් මිලියන 124 කට වඩා වටිනා අමු සහ සැකසූ රබර් ආනයනය කරයි. කෙසේ වෙතත්, මුළු රබර් අපනයන (2024): ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 994.13, රබර් ආශ්‍රිත නිෂ්පාදන (2024): ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 2.5.
ශ්‍රී ලංකාව 2025 දී පාම් තෙල් මෙට්‍රික් ටොන් 38,210 ක් සහ පොල්තෙල් මෙට්‍රික් ටොන් 33,696 ක් ආනයනය කළ අතර, “පාම් තෙල් සහ එහි කොටස්, පිරිපහදු කළ හෝ නොකළ නමුත් රසායනිකව වෙනස් නොකළ” භාණ්ඩ කාණ්ඩයේ ශ්‍රී ලංකාවට ආනයනය කළ වටිනාකම 2023 දී ඩොලර් මිලියන 23 කි. රටට පාම් තෙල් වලින් අපනයන ආදායමක් නොමැති තරම්ය. එබැවින්, කටුපොල් වගා කිරීම සඳහා රබර් වගාව උදුරා දැමීම ඥානවන්ත තීරණයක් නොවන බව අපි විශ්වාස කරමු.

මේ අතර, රබර් හා සසඳන විට, කටුපොල් ස්වභාවධර්මයට වඩා විනාශකාරී ය. මෙයින් සමහරක් ශාකයම නිසා වන අතර, ඉන් වැඩි කොටසක් කර්මාන්තයේ වැරදි කළමනාකරණය නිසාය. මැලේසියාව සහ ඉන්දුනීසියාව මෙන් නොව, කටුපොල් වගාව දැවැන්ත වනාන්තර විනාශයකට වගකිව යුතු අතර, ශ්‍රී ලංකාවේ කටුපොල් වගාව සඳහා වනාන්තර නොමැත. ඉතිරි වනාන්තර ඉතා තීරණාත්මක වන අතර ඒවා බොහෝ දුරට වන හා වනජීවී සංරක්ශන දෙපාර්තමේන්තු යටතේ පවතී. කළුතර, මාතර, රත්නපුර, කෑගල්ල සහ ගාල්ල දිස්ත්‍රික්කවල රබර් වතුවල කටුපොල් වගා කිරීම මෙම වතු සමාගම් ඉලක්ක කර ගෙන ඇත. එහෙත් පසුගිය දශකයේ අග භාගයේ කටුපොල් වගාවේ අවසාන රැල්ලේදී වතුකරයේ පිහිටා ඇති වැසි වනාන්තර විනාශ වී ඇති බව අපි දැක ඇත්තෙමු.

ඉහළ ජල අවශ්‍යතා, ජෛව විවිධත්වය විනාශ කිරීම, ඉතා ඉහළ BOD සහිත අපද්‍රව්‍ය ගංගා, තෙත්බිම් සහ කුඹුරුවලට බැහැර කිරීම සහ රසායනික පළිබෝධනාශක අධික ලෙස භාවිතා කිරීම ප්‍රධාන ගැටළු වේ. කටුපොල් වගාවේදී විවිධ පළිබෝධනාශක 25ක් දක්වා භාවිතා කළ හැකි නමුත්, ඒවායේ භාවිතය පාලනය කර නොමැති හෝ ලේඛනගත කර නොමැති බැවින්, අධීක්ෂණය ඉතා අපහසු වේ. තවද, සමහර පර්යේෂණ සොයාගැනීම්වලින් පෙනී යන්නේ කටුපොල් ආක්‍රමණශීලී ශාකයක් වන අතර කළුතර සහ රත්නපුර වැනි තෙත් කලාපීය දිස්ත්‍රික්කවල කුඩා හා විශාල ඇළ දොළ දෙකෙහිම ජෛව විවිධත්වයට තර්ජනයක් වෙමින් පවතින බවයි.

සහතික කළ කටුපොල් තිරසාර නිෂ්පාදනයට සහාය වන බව පාම් තෙල් කර්මාන්තය කියා සිටී. තිරසාර පාම් තෙල් පිළිබඳ වටමේස (RSPO) යනු පාම් තෙල් කර්මාන්තය සඳහා සහතික කිරීමේ ආයතනයයි. කෙසේ වෙතත්, RSPO බොහෝ විවේචනවලට මුහුණ දෙයි. පාම් තෙල් සමාගම්වලින් සියයට 19 ක් පමණ දැනට RSPO සහතිකයක් ඇති අතර එබැවින් ඒවා තිරසාර ලෙස ලේබල් කර ඇත. සමහර විචාරකයින්ට අනුව, “මෙය ඉතා ධනාත්මක වර්ධනයක් සහ පාම් තෙල් ගැටලුවට ඇති විය හැකි විසඳුමක් ලෙස පෙනුනද, අවාසනාවකට මෙන්, එය එසේ නොවේ. කෙසේ වෙතත්, සමහර විචාරකයින් පවසන්නේ යථාර්ථයේ දී, RSPO සහතිකය සහ ‘තිරසාර පාම් තෙල්’ යන ලේබලය අර්ථ විරහිත බවයි. RSPO ‘තිරසාර’ පාම් තෙල් සඳහා බොහෝ අවශ්‍යතා නිර්වචනය කර නොමැත. ‘තිරසාර’ පාම් තෙල් නිපදවන බොහෝ විශාල නිෂ්පාදකයින්ට ඔවුන්ගේ සියලුම පාම් තෙල් නිෂ්පාදනය කරන්නේ කොතැනද යන්න සඳහන් කළ නොහැකි අතර වතු සැබැවින්ම පරීක්ෂා කිරීමට පෙර බොහෝ විට ඔවුන්ගේ පාම් තෙල් RSPO ලේබලය සමඟ දිගු කාලයක් අලෙවි කරයි.

යුරෝපා සංගමයේ ප්‍රමිතීන් හේතුවෙන් තායිලන්තය, මැලේසියාව සහ ඉන්දුනීසියාව වනාන්තර විනාශය සඳහා සීමාවන් යොදන්නට සිදුවී ඇත. යුරෝපා සංගමය පාම් තෙල් සඳහා ඉහළම ඉල්ලුමක් ඇති කලාපයයි. එබැවින්, එම ආසියාතික රටවල ක්‍රියාත්මක වන සමාගම් විකල්ප ඉඩම් සොයති. කටුපොල් කර්මාන්තයට ප්‍රතිලාභ ලබා දීම සඳහා පරිසරයට අහිතකර බලපෑම් ඇති කරන තීරණ හේතුවෙන් ශ්‍රී ලංකාවට විශේශ ප්‍රතිලාභ ලැබෙන GSP+ හා සම්බන්ධ යුරෝපා සංගමයේ කොන්දේසි වලට එරෙහිවීම එතරම් නුවනට හුරු නැති බව අපගේ අදහසයි.
කෙසේ වෙතත්, තහනම ඉවත් කිරීමේ වත්මන් පියවරට විද්‍යාත්මක ප්‍රජාව තුළ ගැඹුරු සාකච්ඡාවක් සහ වතු අවට ජීවත් වන දේශීය ප්‍රජාවන්ට සවන් දීම අවශ්‍ය වේ. එවැනි තීරණයක් සඳහා ඍණාත්මක සමාජ, පාරිසරික සහ ආර්ථික ප්‍රතිවිපාක හඳුනා ගැනීම සඳහා උපායමාර්ගික පාරිසරික තක්සේරුවක් අවශ්‍ය වේ. මෙවැනි තීරණයක් සඳහා බාහිර පිරිවැය-ප්‍රතිලාභ විශ්ලේෂණයක් සිදු කළ යුතුය. එබැවින්, නිසි විමර්ශනයක්, පර්යේෂණයක් සහ ප්‍රමාණවත් ආරක්ෂණ ක්‍රම නොමැතිව කිසිදු තාවකාලික තීරණ නොගත යුතු බව අපි විශ්වාස කරමු.

සත්ත්ව හා ශාකවල යහපැවැත්මට බලපාන ඕනෑම ක්‍රියාකාරකමක් නීතිය උල්ලංඝනය කිරීමක් ලෙස සැලකිය යුතු බවට ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය මෑතකදී තීන්දු කර ඇති බව ද අපි ඔබේ අවධානයට යොමු කිරීමට කැමැත්තෙමු. ඊට අමතරව, කටුපොල් කර්මාන්තය ආශ්‍රිත පාංශු ඛාදනය සහ ජල දූෂණය පවතින නීතිය යටතේ විසඳා ගත යුතු අතර, කටුපොල් වගාව ආශ්‍රිත පාරිසරික හානිය වැළැක්වීම සඳහා ඕනෑම නීතිමය පියවරක් ගැනීමට අපි පසුබට නොවෙමු.

පරිසර යුක්ති කේන්ද්‍රය

FIAN ශ්‍රී ලංකා.